Yapay zekâ birkaç dakika içinde kapsamlı bir proje planı hazırlayabiliyor. Peki ortaya çıkan planın doğru, eksiksiz ve uygulanabilir olduğundan nasıl emin olabiliriz? Bence proje yönetiminde asıl tartışmamız gereken konu, yapay zekânın ne kadar hızlı içerik ürettiği değil, ürettiği içeriğin ne kadar güvenilir olduğudur.
İyi bir proje planı, doğru tanımlanmış kapsamla başlar
28 yılı aşkın profesyonel hayatım boyunca proje ve program yönetimi, ERP/SAP dönüşümleri, teknoloji yatırımları ve kurumsal yönetişim alanlarında farklı sorumluluklar üstlendim. Bu süreçte proje başarısını etkileyen önemli konulardan birinin, daha başlangıçta neyin teslim edileceğinin yeterince açık tanımlanmaması olduğunu gördüm.
Bir projede takvim oluşturmak, kaynakları belirlemek ve bütçe hazırlamak elbette önemlidir. Ancak projenin kapsamı doğru ayrıştırılmamışsa bütün bu çalışmalar eksik veya hatalı varsayımlar üzerine kurulabilir.
İş Kırılım Yapısı (Work Breakdown Structure – WBS) bu nedenle proje yönetiminin temel araçlarından biridir. WBS, proje kapsamını yönetilebilir teslimatlara ve iş paketlerine ayırarak neyin üretileceğini görünür hâle getirir.
Benim için iyi hazırlanmış bir WBS, yalnızca hiyerarşik bir şema değildir. Proje yöneticisinin, sponsorun ve ilgili ekiplerin aynı kapsam üzerinde uzlaşmasını sağlayan önemli bir yönetişim aracıdır.
Yapay zekâ WBS hazırlama sürecini nasıl değiştirebilir?
Bugün üretken yapay zekâ araçlarına bir proje tanımı verdiğimizde saniyeler içinde ayrıntılı iş paketleri, alt kırılımlar ve teslimat önerileri oluşturabiliyoruz.
Bu önemli bir imkân. Ancak aynı zamanda yeni bir risk de yaratıyor.
Yapay zekâ, kendisine verilen bilgilerde bulunmayan faaliyetleri veya teslimatları genel sektör uygulamalarından hareketle önerebilir. İlk bakışta oldukça profesyonel görünen bir WBS, gerçekte onaylanmamış kapsam genişlemeleri, tekrarlanan iş paketleri veya eksik sorumluluklar içerebilir.
Örneğin bir SAP S/4HANA dönüşümünde sistem yapılandırması, veri geçişi ve entegrasyon testleri tanımlanmış olabilir. Ancak canlıya geçişin geri dönüş senaryosu veya operasyonel geçişe ilişkin bazı teslimatlar yeterince ayrıştırılmamışsa, bu eksiklik proje ilerledikçe ciddi bir riske dönüşebilir.
Yapay zekâ bu boşlukların fark edilmesine yardımcı olabilir. Fakat önerilen her teslimatın gerçekten proje kapsamına ait olup olmadığına karar vermek, ilgili uzmanların ve yetkili yöneticilerin sorumluluğundadır.
Yapay zekânın ürettiği WBS bir öneridir; onaylanmış proje kapsamı değildir.
Hızlı hazırlanan bir WBS, iyi hazırlanmış bir WBS midir?
Yapay zekânın proje yönetimindeki katkısını yalnızca zaman tasarrufu üzerinden değerlendirmeyi yeterli bulmuyorum.
Bir WBS'nin hazırlanması için harcanan süre azalabilir. Ancak sonrasında eksik teslimatları düzeltmek, çakışan sorumlulukları ayırmak veya yanlış kapsam varsayımlarını gidermek için daha fazla zaman gerekiyorsa gerçek bir verimlilik kazanımından söz etmek zorlaşır.
Bu nedenle WBS kalitesini değerlendirirken kapsam bütünlüğüne, iş paketlerinin birbirinden ayrışmasına, gereksinimlerle izlenebilirliğe ve kabul kriterlerinin açıklığına bakılması gerektiğini düşünüyorum.
Özellikle WBS sözlüğünün hazırlanmasını önemli buluyorum. Her iş paketinin neyi kapsadığı, kimin sorumluluğunda olduğu ve hangi kanıtlarla tamamlanmış kabul edileceği açıkça belirtilmelidir.
Ayrıca WBS ile proje takviminin birbirine karıştırılmaması gerekir. WBS neyin teslim edileceğini tanımlar; takvim ise bu teslimatların hangi faaliyetlerle ve ne zaman gerçekleştirileceğini gösterir.
Proje yöneticisinin rolü ortadan kalkmıyor, değişiyor
Yapay zekâ destekli proje yönetiminde proje yöneticilerinin daha az belge hazırlayıp daha fazla doğrulama, analiz ve karar yönetimi yapabileceklerini düşünüyorum.
Ancak bunun gerçekleşmesi, teknolojiyi doğru konumlandırmamıza bağlı.
Benim yaklaşımımda yapay zekâ, proje yöneticisinin yerine kapsam onaylayan bir otorite değil; eksiklikleri sorgulayan, alternatifleri görünür kılan ve değerlendirme sürecini destekleyen bir yardımcı olmalıdır.
Proje kapsamının sahipliği, karar yetkileri ve kurumsal hesap verebilirlik insanlarda kalmalıdır.
Yeni makalemde yedi adımlı bir yaklaşım paylaşıyorum
The AI Project Leaders üzerinde İngilizce yayımladığım “How to Build a Work Breakdown Structure with AI” başlıklı makalemde, yapay zekâ destekli WBS oluşturma sürecini yedi adımda ele alıyorum.
Onaylanmış kapsamın belirlenmesinden teslimat odaklı hiyerarşinin oluşturulmasına, %100 Kuralı'nın uygulanmasından WBS sözlüğünün hazırlanmasına, uzman doğrulamasından kapsam temel çizgisinin onaylanmasına kadar izlenebilir bir yöntem açıklıyorum.
Ayrıca SAP S/4HANA dönüşümü üzerinden örnek bir WBS yapısını, kalite kontrollerini ve yapay zekâ kullanımının gerçek katkısını ölçmek için değerlendirilebilecek göstergeleri paylaşıyorum.
Bu çalışmanın özellikle proje yöneticileri, PMO liderleri, CIO'lar ve kurumsal dönüşüm programlarından sorumlu yöneticiler için yararlı olacağını düşünüyorum.
Çünkü geleceğin başarılı proje yöneticisini yalnızca yapay zekâyı kullanabilen kişi olarak değil, yapay zekânın ürettiği sonuçları sorgulayabilen ve doğru kararlara dönüştürebilen kişi olarak görüyorum.
İngilizce makalenin tamamını okuyun
Yapay zekâ ile WBS oluşturmanın yedi adımını, SAP proje örneğini ve uygulanabilir kalite kontrol yaklaşımını ayrıntılı olarak ele aldığım makaleme aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
How to Build a Work Breakdown Structure with AI — The AI Project Leaders
Bilgin Çavuş
Kurumsal Dönüşüm Stratejisti | Teknoloji Girişimcisi | Yazar
Astrum Consulting Group — Founder & Managing Partner
Bu yazı, The AI Project Leaders üzerinde yayımladığım İngilizce makalemin temel yaklaşımlarını Türkçe okuyucularımla paylaşmak amacıyla hazırlanmıştır.

