Bir dönüşüm projesi planlanan tarihte tamamlanabilir, bütçe hedeflerini karşılayabilir ve teknik açıdan başarılı olabilir. Peki bütün bunlara rağmen şirket neden beklediği değeri elde edemez?
Proje başarısıyla kurumsal başarı aynı şey değil
28 yılı aşkın profesyonel hayatım boyunca teknoloji yatırımları, ERP/SAP dönüşümleri, proje ve program yönetimi, satış ve dijital dönüşüm alanlarında farklı sorumluluklar üstlendim. Bu deneyimlerin bana kazandırdığı en önemli bakış açılarından biri, bir projenin başarıyla tamamlanmasıyla şirketin gerçekten dönüşmesi arasındaki farkı sorgulamak oldu.
Kurumsal projelerde başarıyı çoğu zaman takvim, bütçe ve kapsam üzerinden değerlendiriyoruz. Sistem devreye alındığında, proje teslimatları tamamlandığında ve kapanış raporu hazırlandığında önemli bir hedefe ulaşıldığını düşünüyoruz.
Elbette bu göstergeler önemli. Ancak benim için asıl soru, proje tamamlandıktan sonra başlıyor: Şirketin çalışma biçiminde ne değişti ve bu değişim hangi iş değerini oluşturdu?
Çünkü yeni bir teknoloji kullanmaya başlamak, tek başına kurumsal dönüşüm anlamına gelmiyor.
Teknoloji değişirken iş yapış biçimi değişmeyebilir
Bir şirketin yeni bir ERP sistemine geçtiğini düşünelim. Teknik geçiş tamamlanmış, kullanıcılar eğitilmiş ve sistem canlıya alınmış olsun.
Ancak çalışanlar işlemlerini hâlâ Excel dosyalarıyla takip ediyorsa, departmanlar arasındaki onay süreçleri belirsizliğini koruyorsa veya yöneticiler kararlarını eski yöntemlerle almaya devam ediyorsa, dönüşümün beklenen faydaları sınırlı kalabilir.
Bence bu tür durumlarda sorun yalnızca yazılımda veya proje yönetimi metodolojisinde aranamaz.
Süreç sahipliği, karar yetkileri, organizasyonel alışkanlıklar ve çalışanların yeni çalışma biçimlerini benimsemesi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle kurumsal dönüşümü bir teknoloji kurulumundan çok, şirketin işletim modelini değiştirme süreci olarak görüyorum.
Yeşil proje raporları her zaman gerçek hazırlığı göstermez
Proje ve PMO yönetişimi alanındaki deneyimlerim, raporlamayla karar vermenin aynı şey olmadığını düşünmeme neden oldu.
Bir proje raporunda birçok gösterge yeşil olabilir. Ancak kritik bir süreç kararı alınmamış, veri mutabakatı tamamlanmamış veya operasyonel destek sorumlulukları netleşmemiş olabilir.
Bu durumda sorun raporun hazırlanması değil, raporun hangi kararları mümkün kıldığıdır.
Benim yaklaşımımda iyi yönetişim, yalnızca ilerlemeyi görünür kılmakla sınırlı kalmamalı. Çözülmemiş konuları, sorumluları, karar tarihlerini ve kabul edilen riskleri de açıkça ortaya koymalıdır.
Aynı düşünce canlıya geçiş kararları için de geçerli. Testlerin tamamlanmış olmasıyla iş süreçlerinin gerçekten hazır olması arasında önemli bir fark bulunabilir.
Proje kapandıktan sonra iş değerini kim takip ediyor?
Kurumsal dönüşümlerde özellikle önemsediğim konulardan biri de yatırım faydalarının sahipliğidir.
Bir proje ekibi yeni sistemi teslim edebilir. PMO ilerlemeyi izleyebilir. Teknoloji ekipleri sistemin çalışmasını sağlayabilir.
Ancak maliyet tasarrufu, verimlilik artışı, daha kısa işlem süreleri veya müşteri deneyimindeki iyileşme gibi sonuçların gerçekleşmesinden kim sorumludur?
Bence bu sorunun cevabı proje kapanışından önce verilmelidir.
Çünkü beklenen faydanın bir sahibi, başlangıç ölçümü ve değerlendirme tarihi yoksa yatırımın gerçekten değer oluşturup oluşturmadığını anlamak zorlaşır.
Project Management Institute'ın proje başarısını yalnızca teslimat kriterleriyle değil, oluşturulan değerle birlikte ele alan yaklaşımını da bu nedenle önemli buluyorum.
Yeni makalemde hangi soruların cevaplarını arıyorum?
The AI Project Leaders üzerinde İngilizce yayımladığım “Why Enterprise Transformation Projects Fail” başlıklı makalemde, kurumsal dönüşüm projelerinde değer kaybına yol açabilen yedi temel mekanizmayı inceliyorum.
İş faydalarının sahipsiz kalması, süreç kararlarının ertelenmesi, yönetişimin karar üretmek yerine raporlamaya odaklanması, testlerin operasyonel hazırlığı yeterince göstermemesi, canlıya geçiş baskısı, kullanıcı benimsemesinin yanlış değerlendirilmesi ve proje kapandıktan sonra faydaların izlenmemesi bunların başında geliyor.
Ayrıca sorun yaşayan bir dönüşüm programında ilk 30 günün nasıl değerlendirilebileceğine ve yöneticilerin hangi kanıtlara bakarak iyileştirme kararı verebileceğine ilişkin pratik bir yaklaşım paylaşıyorum.
Benim için başarılı dönüşüm, yalnızca yeni sistemin çalışması değil; şirketin o sistem sayesinde daha iyi çalışmaya başlamasıdır.
Bu nedenle CIO'ların, CEO'ların, PMO liderlerinin ve dönüşüm sponsorlarının proje başarısını değerlendirirken teslimat göstergelerinin ötesine geçmesi gerektiğini düşünüyorum.
Peki sizin kurumunuzda bir dönüşüm projesinin başarısı, sistem canlıya alındığında mı yoksa beklenen iş sonuçları gerçekleştiğinde mi kabul ediliyor?
İngilizce makalenin tamamını okuyun
Bu konuyu daha ayrıntılı ele aldığım, başarısızlık mekanizmalarını ve iyileştirme kararlarını değerlendirdiğim İngilizce makaleme The AI Project Leaders üzerinden ulaşabilirsiniz.
Why Enterprise Transformation Projects Fail — The AI Project Leaders
Bilgin Çavuş
Kurumsal Dönüşüm Stratejisti | Teknoloji Girişimcisi | Yazar
Astrum Consulting Group — Founder & Managing Partner
Bu yazı, The AI Project Leaders üzerinde yayımladığım İngilizce makalemin temel düşüncelerini Türkçe okuyucularımla paylaşmak amacıyla hazırlanmıştır.

